To bee or not to bee

Sinds 2011 ben ik redacteur van het leukste jeugdtijdschrift van Nederland: Vogels Junior. Dit is een van de vele artikelen die ik ervoor schreef. Het verscheen in Vogels Junior 3, 2016. Een gratis proefnummer is aan te vragen via Vogelbescherming.nl .

To bee or not to bee

Bzzz… Kom uit je zomerse tuinstoel en maak de bij (en jezelf) blij. Help je mee? Het gaat namelijk niet goed met de bijen. Veel honingbijen en wilde bijen verdwijnen. Lees snel hoe dat komt en wat je kunt doen.

Wat is er aan de hand?
Sinds 2000 gaat het niet goed met de wilde bijen en de honingbijen. Het is een wereldwijd probleem. Bijen gaan dood door ziekten (parasieten), gif in de landbouw en te weinig bloemen. Die bloemen hebben ze nodig voor nectar en stuifmeel. Dat is hun voedsel. Met te weinig bloemen is er dus te weinig eten. Vooral de honingbijen verdwijnen massaal. Soms sterft wel zeventig procent van een volk.

Sociaal volkje
Honingbijen zijn heel sociale dieren. Ze leven in een groep bij elkaar, als bijenvolk. Met z’n allen wonen ze in een boomholte of bij een imker in de kast. En ieder weet wat zijn of haar taak is. Zo’n volk bestaat altijd uit een koningin met daarbij darren –de mannetjes- en vele werksters. Vaak duizenden. De darren bevruchten de koningin, waarna zij eitjes legt. En de werksters? Die werken… ze voeden de larven, verzamelen stuifmeel en nectar uit bloemen en maken honing. Dat is hun wintervoorraadje, als er geen bloemen bloeien.

Waarom kunnen we niet zonder bijen?
Nooit meer spruitjes eten vind je vast niet erg. Maar geen appels of aardbeien meer? Komkommers, tomaten, peren… dat is er allemaal niet meer als alle bijen uit zouden sterven. Heel veel groente en fruit, maar ook cacao en koffie kan niet groeien zonder bezoek van bijen of andere insecten. Bijen, vliegen, hommels en andere insecten zorgen voor bestuiving van de bloemen. Pas na bestuiving kan een bloem groeien tot vrucht. Zonder bijen geen eten.

Bestuivers in de problemen
Helaas hebben niet alleen wilde bijen het moeilijk. Ook andere insecten die bloemen bezoeken en bestuiven zijn in de problemen. Van de 20.000 verschillende soorten bestuivers in de wereld worden 8.000 soorten met uitsterven bedreigd. Bijna de helft! Het gaat vooral om bijen, hommels en vlinders.

Maak de bij blij – bij blij, jij blij
Gelukkig kan iedereen een beetje helpen. Boeren door biologisch te gaan werken en geen gif meer te gebruiken. De gemeente kan meer wilde planten in de berm zetten. En jij? Als je een tuin of balkon hebt, kun je zorgen voor voedsel en nestplekken voor wilde bijen. Bouw een hotel met restaurant! Hommels en vlinders worden daar ook blij van. Heb je geen tuin of balkon? Geen nood. Maak dan zaadbommetjes van biologische bloemenzaadjes en strooi ze rond bij jou in de buurt (zie Vogels Junior 2-2016 hoe je die maakt).

Restaurant
Laat de bij bijtanken in jouw restaurant. Bijen worden heel blij van planten met lekker veel nectar en stuifmeel. Vul potten, bakken en je tuin met zoveel mogelijk bloemen. Kijk in het lijstje voor handige soorten.

margriet
klaproos
korenbloem
wilde marjolein
longkruid
klokjes
kamperfoelie
vlinderstruik
witte klaver
knoopkruid

Bijenhotel
Honingbijen bij een imker hebben een bijenkast of –korf als nest. Maar wilde bijen bouwen zelf nestjes onder of boven de grond waarin ze hun eieren leggen. Graafbijen bijvoorbeeld gebruiken open plekjes op de grond om daar een nestje in te graven. Bijen die boven de grond eitjes leggen help je enorm door een bijenhotel voor ze te bouwen. Die kun je ook kant-en-klaar kopen in een tuincentrum, maar zelf maken is natuurlijk veel leuker.

Nodig voor een bijenhotel:
Rietstengels, bamboestokjes, houtblokken, boomschijven, stenen, gebroken potjes, planken, kist… kijk wat je hebt!

In de houtblokken boor je gaatjes met verschillende diameter, van 3 tot 8 mm. Het is belangrijk dat de gaten aan een kant dicht zijn, dus niet door het hout heen boren. Let op dat je gladde gaatjes boort zonder splinters, anders gaan de vleugels van de bijen stuk. Alle materialen die je hebt stapel je op in een kistje of een getimmerd huisje van planken, stenen, of balken. Hang aan de muur of zet op de grond op een droge en zonnige plek.

Bijen in de klas
Neem deze Vogels Junior mee naar school en houd een spreekbeurt over bijen. Of ga samen aan de slag. Vraag je meester of juf of jullie samen iets kunnen doen op het schoolplein. Leg een bloementuintje aan en bouw met de hele klas een mega-insectenhotel! Niet alleen nuttig voor bijen, maar ook voor vlinders, oorwurmen, lieveheersbeestjes, pissebedden en meer klein grut.