Vlinders in de Zwaakse Weel

Dit artikel schreef ik voor wandeltijdschrift ‘te voet’ . Een van mijn artikelen in een lange reeks verhalen met foto’s, die ik sinds 2013 als freelance journalist voor ‘te voet’ maak. Lees de laatste edities op de website tevoetonline.nl .

Vlinders in de Zwaakse Weel

Wilde marjolein en koninginnekruid langs eeuwenoude dijken. Akkertjes en rietkragen met jagende bruine kiekendieven. En sinds kort een heus Vlinderbelevingspad. De Zwaakse Weel, tussen Ooster- en Westerschelde het grootste natuurgebied in de Zak van Zuid-Beveland.

Beleven
Vlinderbelevingspad. De naam impliceert dat we dus niet vlinders gaan ‘scoren’ als iemand die een soortenlijstje afwerkt en ook gaan we niet ‘even snel’ een route wandelen. Want wie snel wandelt kan geen vlinders beleven. Vol verwachting reizen we op een zonnige dag af naar het zuidwestelijke puntje van ons land. Zullen we het gaan beleven? De omstandigheden zijn in ieder geval goed. Vlinders beginnen te vliegen boven de vijftien graden, met zonnig tot half bewolkt weer en weinig wind. Wij meten 31 graden, windkracht 3 en de zon schijnt fel. Misschien iets té warm. Voor ons.

Dilemma
De route start bij het Infocentrum Zwaakse Weel van Natuurmonumenten. Binnen liggen geprinte routebeschrijvingen van het natuurgebied. Drie verschillende routes. Het Vlinderbelevingspad is de groene route, maar om die te kunnen bereiken volg je eerst een van de twee andere. Dilemma. Gaan we links- of rechtsaf de dijk op? Een ouder echtpaar dat thee drinkt aan een van de robuuste tafels raadt het laatste aan. ‘Je kunt het beste eerst rechts de dijk aflopen, dan heb je het saaiste stuk gehad. Zo jammer als je dat aan het end hebt,’ zegt de oudere dame. Ze blijken iedere dinsdag een wandeling te maken in het gebied. Afkomstig uit Middelburg, ‘maar daar heb je verder niks, geen natuur.’ Ze genieten hier van de rust. Weinig toeristen hier, weten ze te vertellen, de meesten trekken naar de kust.

De Zwake
Oude kaarten aan de wand illustreren prachtig hoe we hier vroeger met onze voeten in het water zouden staan, precies waar het infocentrum staat. Rond 1100 slingerde hier de Zwake, een middeleeuwse verbinding tussen de Schelde en de Noordzee. In de loop der jaren is deze kreek verland en ingepolderd. Pas een paar jaar geleden heeft Natuurmonumenten deze oude getijdenkreek deels weer opengemaakt.

Opmaat
En zo wandelen we op advies van de trouwe bezoekers rechtsaf de dijk op, de rode route. De vrouw heeft geen woord te veel gezegd, het is inderdaad een saai stuk. Links en rechts agrarisch gebied, een boer is met veel kabaal bezig met de graanoogst, twee auto’s razen ons voorbij. Aan het einde van de Zwaaksedijk wandelen we zelfs een stukje over het fietspad langs de autoweg. Het beleven van vlinders lijkt verder weg dan ooit. Reden we hier zo ver voor? Maar we houden moed, dit is tenslotte nog niet het Vlinderbelevingspad, dit is de opmaat er naartoe.

Uitkijksteiger
We verlaten het fietspad en steken nu echt de Zwaakse Weel in. Een zandpad leidt ons langs een fruitboomgaard aan de linkerkant en rechts achter de wilgen een stukje van de zoetwaterkreek. Vanaf een uitkijksteiger gluren we over het water en speuren de rietkragen af, aan de overkant het infocentrum. Weinig vogelactiviteit. We spotten een soepeend en een nijlgans. Een pimpelmees vliegt alarmerend weg. In het eerste het beste eendenparkje zie je meer.

 Vlinderlokker
Bij de fruitboomgaard vertelt een informatiebord dat het hier om oude rassen gaat en dat we via een hek het veld in mogen om te plukken. Dat is sympathiek. We kijken of er al iets rijp is, met dit dorstige weer is vers fruit welkom, en precies dan zien we onze eerste vlinder. Een bruin zandoogje fladdert argeloos voorbij. Verderop langs het pad staat veel koninginnekruid, een goede vlinderlokker, en daar scoren we nog eentje. Het is een van de meest getelde vlindersoorten in ons land, een soort die je vooral in graslanden aantreft. Maar algemeen of niet, het is evengoed een mooi, subtiel getekend vlindertje. De eerste soort is binnen!

Bloemdijken
Van het zandpad gaan we over op een schelpenpaadje, een van de eeuwenoude dijken op. We zien rechts graanvelden, links keurige rijen fruitbomen. Niet om van te plukken, deze zijn van de boer. Door de Zak van Zuid-Beveland kronkelen honderden kleine dijken en vertellen de onregelmatig gevormde percelen de geschiedenis van de landwinning. Van oudsher grazen schapen en koeien op de dijkjes, met als resultaat een schrale grond waar onder andere wilde marjolein goed gedijt. Niet voor niks worden het ook wel bloemdijken genoemd. We speuren de topjes van het koninginnekruid af, dat prachtig in rijen dik staat te wuiven in de wind. Meer soorten vlinders hier. Een distelvlinder, kleine vossen en groot koolwitje. De zon brandt in onze nek en we wandelen snel verder. Het Vlinderbelevingspad is nu niet ver meer, volgens onze kaart.

Akkertjes
We steken een oud spoorlijntje over. Van april tot oktober loopt hier nog een echte stoomtrein van Goes naar Hoedekenskerke. Maar daar wachten we vandaag niet op, wij wandelen door. Even is het onduidelijk waar we nu precies moeten afslaan, totdat we een blauw routepaaltje ontwaren achter een struik. Dat zal het zijn. We komen uit bij twee akkertjes. Veel naakte lathyrus, bolderik, kamille en klaproos. Veel kleine vossen en enkele zwartsprietdikkopjes. Is dit dan de vlinderidylle?  Mooie bloemen, maar toch een beetje teleurstellend. We lopen er om heen en maken een zigzagbeweging, steken een weg over en stuiten op hét lang verwachte bord: Vlinderbelevingspad. Dus daar begint het pas!

Vlinders beleven
In 2011 is het eerste stukje al aangelegd, een halve hectare. De afgelopen winter volgden nog twee hectare. Het voormalige weiland is omgeploegd en ingezaaid met een inheems kruidenmengsel. Eerst liepen hier schapen. Nu een vlinderidylle. Een zware kruidengeur hangt in de lucht. Veldjes vol met wilde marjolein, wilde peen, akkerdistel, malva, klavers, kamille, stalkruid. En wat fladdert en zoemt er veel. Want dat er niet alleen komen kleine vossen, icarusblauwtjes, bruin blauwtjes en oranje zandoogjes er op af, maar ook allerlei anders insecten als zweefvliegen, hommels en bijen moge duidelijk zijn. Een genot om doorheen te slenteren. Ja, dit is vlinders beleven. Ons advies: sla vanaf het infocentrum metéén linksaf de dijk op en neem de snelste route naar het Vlinderbelevingspad.