publicatie voorjaar 2026
De geur van verse inkt op een blanco vel papier. Het ritme van de drukpers. Wachten tot het droog is – tijd om te denken. Uit het raam staren, een sigaartje opsteken. Dromen van zijn geliefde… Hendrik Nicolaas Werkman (1882-1945) wist voor zichzelf zijn eigen wereld te creëren, sloot zich het liefste af voor alle persoonlijke malaise. Dromer, drukker, zakenman, kunstenaar, vrouwenliefhebber, vader, broer en bovenal: Groninger. Hendrik Nicolaas Werkman was het allemaal – hoewel niet in elke rol even succesvol.
Hij trouwde drie keer, had diverse vriendinnen, was vader van vier kinderen met wie hij een moeizame band hand, raakte gebrouilleerd met zijn broers en kwam pas na zijn veertigste tot de kunst. Hij werd een van de bekendste leden van Groninger kunstclub De Ploeg en kreeg vooral postuum bredere waardering voor zijn werk. Musea van New York tot Amsterdam bezitten werken van hem.
Hoezeer speelde zijn Groningse afkomst een rol in zijn ontwikkeling tot kunstenaar? Wat vertelt zijn familiegeschiedenis en hoe was de jongeman, de kunstenaar in wording? In Arbeiders zullen kunstenaars worden neemt Elvira Werkman – geen familie van de kunstenaar – de lezer mee terug in de tijd. Het begint met de achternaam, Werkman, die verwijst naar een familie van arme dagloners op het land. Dan ontvouwt zich het wonderlijke familieverhaal via de Slag bij Waterloo, de opkomst van veeartsenij in Nederland, leesgezelschappen, stoommachines en drukpersen, en twee wereldoorlogen.
Het verhaal schetst een tijdperk van ruim twee eeuwen vol verandering. Tegen de achtergrond van deze ontwikkelingen ontvouwt zich de zoektocht naar expressie in een snel moderniserende wereld. Een universeel verhaal over het losmaken van verwachtingen en tradities en het vinden van je eigen weg.
OVER DE AUTEUR
Elvira Werkman is geboren aan de Eems in Delfzijl, studeerde milieukunde en journalistiek, en publiceerde diverse boeken over natuur, mens en geschiedenis. In haar werk als schrijver en zelfstandig journalist combineert ze persoonlijke verhalen met bredere maatschappelijke en historische thema’s. Arbeiders zullen kunstenaars worden is haar eerste biografie.
Dit land is bonkig en zwaar en de menschen die erop leven hebben van de aard hun deel bekomen. Hoewel ik op mijn tiende jaar op zandgrond overgeplant ben geworden en daarna voorgoed een stadsmensch ben gebleven heeft zich toch de melancholie van de kleiklomp in mij vastgezogen.
-H.N. Werkman, uit: Brieven van H.N. Werkman 1940-1945
Op een oud stuk dijk, tegen een hooi-opper hebben we ons maal genomen, met een uitzicht zoo machtig, over korenvelden en uitgestrekte weiden, een stukje Reitdiep. Onafzienbare velden onder een grijsachtig-blauwe hemel en een brandende zon. Overal leeuweriken en geelgorzen, kwikstaarten en andere kleine vogeltjes boven de geurige klaver en peulvruchten.
– H.N. Werkman, fietstocht langs Groningse akkers, juni 1942
Meer boeken van Elvira
